lavka.pl | konsultacje, porady i terapie

konsultacje, porady i terapie psychologiczne, porady dietetyczne

jesteś tutaj: strona głównaJakość życia, indywidualny rozwój osobowościracjonalizacja funkcjonowania widziana przez pryzmat NLP

jakość życia, indywidualny rozwój osobowości

racjonalizacja funkcjonowania widziana przez pryzmat NLP

Każdy z nas zetknął się sytuacjami, które ułożyły się nie po naszej myśli. Może nawet starał się je sobie wytłumaczyć podobnie jak w poniższych przykładach. Pokazują one sposób, w jaki ludzie uzasadniają przyczynę różnych wydarzeń w swoim życiu za pomocą racjonalizacji.


”Palę, bo na coś trzeba umrzeć. Po co mam rzucić palenie?”
„Dobrze mu tak sam się prosił, a jeszcze oczekuje pomocy!”
„(..)w sumie i tak mi nie zależało, żeby wygrać(..)”


Racjonalizacja to jeden z podstawowych mechanizmów obronnych człowieka (Szewczuk,1985). Polega na usprawiedliwianiu własnego zachowania przy jednoczesnym zatajeniu rzeczywistych motywów postępowania i emocji towarzyszących. Rzeczywiste motywy są ukrywane, a na pierwszy plan dobierane są argumenty nieprawdziwe. Najczęściej przejawia się w zrzucaniu sprawstwa negatywnych zdarzeń na „czynniki obiektywne”, los, przypadek, inne osoby.


Racjonalizacja jest powszechnie występującym sposobem interpretowania przyczyn wydarzeń w codziennym życiu. Jest jednym ze sposobów, w jaki ze sobą rozmawiamy. Niemniej w wielu przypadkach jest niekorzystna, ponieważ uniemożliwia konstruktywne rozwiązanie problemu oraz powoduje wpływa na jakość naszego życia. Żeby uniknąć niekomfortowych dla nas emocji staramy się znaleźć takie wyjaśnienie, które chroniłoby nas przed niechcianymi konsekwencjami. Przykład może stanowić osoba, która nie dostała wymarzonej pracy. Pomimo tego, że przygotowywała się do rozmowy, wykonała trud zebrania niezbędnych informacji to w sytuacji odmowy przekonuje samą siebie, że tak naprawdę to nie jest miejsce dla niej. Szuka racjonalnej argumentacji zaistniałej sytuacji (np.: „W sumie to dobrze, że nie dostałem pracy, musiałbym więcej pracować, miałbym mniej czasu dla rodziny. Poza tym to duża odpowiedzialność i ciągły stres.”).


Innym przykładem podanym przez Andrzeja Stefańczyka(2006) jest usprawiedliwianie własnego egoizmu np.: „Bez walki o sukces i bez rywalizacji nie byłoby postępu. To normalne, że silniejszy zwycięża. Zaradnym ludziom należy się nagroda i wyższy status. Przecież i tak chodzi o pieniądze”.


Kiedy wiadomo, że używamy racjonalizacji?
Dwie typowe odmiany racjonalizacji zostały opisane i nazwane jako "kwaśne winogrona" i "słodkie cytryny" (Walker,2001). Jeśli nie udało nam się osiągnąć jakiegoś celu to, żeby nie przeżywać emocji związanych z porażką łatwiej będzie nam uznać, że był on nieważny. To tak zwane kwaśne winogrona. Natomiast słodkie cytryny to wmawianie sobie, że przykre zdarzenia i sytuacje, będące naszym udziałem są w rzeczywistości przyjemne. Ta forma racjonalizacji znana jest też pod nazwą pozytywnego myślenia (nie należy mylić pozytywnego myślenia z optymizmem opisanym w przez np. Selligmana w książce „Optymizmu można się nauczyć”).
Przykład: Chciałeś kupić lodówkę firmy A, a małżonka lodówkę firmy B. Kupiłeś lodówkę firmy B, więc udowadniasz sobie, że lodówka firmy B jest lepsza.

W przypadku racjonalizacji należy wbudować sobie system alarmowy, który będzie się uaktywniał i umożliwiał złapanie się na racjonalizowaniu. Trzeba nauczyć się odpowiedniego reagowania na symptomy racjonalizowania, usprawiedliwiania się lub utwierdzania w fałszywym przekonaniu. Jeśli chcemy bardziej świadomie żyć i nie poddawać się zbyt szybko emocjom konieczne jest zwiększenie swojej samoświadomości.


Terapeuci pracujący Centrum przykładają dużą wagę do sposobu, w jaki człowiek komunikuje się sam ze sobą. Zdajemy sobie sprawę jak trudno jest usłyszeć swój wewnętrzny głos, który nie zawsze działa na naszą korzyść. Naszą rolą jest pomoc w stworzeniu odpowiedniego systemu alarmowego oraz wyposażenie Państwa w techniki ograniczające szkodliwe działanie racjonalizacji. Nie od dziś wiadomo, że dzięki odpowiedniemu kierowaniu swoimi myślami istnieje szansa, że zmieni się sposób naszego funkcjonowania, a co za tym idzie jakości naszego życia.

Bibliografia:
Stefańczyk A.(2006): Psychologia wywierania wpływu i psychomanipulacji. Wydawnictwo: http://psychologia-manipulacja.zlotemysli.pl/

Szewczuk W. (1985). Słownik psychologiczny (s. 258). Warszawa: Wiedza Powszechna.

Walker W.(2001). Przygoda z komunikacją. Gdańskie Wydawnictwo Pedagogiczne GWP.

serwis